Zwanger van de vijand. De verwoestende gevolgen van seksueel geweld in oorlog

Titel artikel: Zwanger van de vijand. De verwoestende gevolgen van seksueel geweld in oorlog

Auteur(s): Leen Diels

Jaargang/nr: 14/6

« Overzicht zoekresultaten

Samenvatting

Dit eindwerk won de VLOV-prijs 2008!

Abstract
Het aantal burgers dat wordt getroffen door de talrijke oorlogen loopt de laatste jaren steeds meer op. Vrouwen in oorlogsgebieden zijn nergens meer veilig; ze worden mishandeld, verkracht, vaak meerdere malen, soms nachten achter elkaar, niet zelden erop toeziend hoe hun zus, dochter, ... hetzelfde lot ondergaat. Het wordt nog schrijnender wanneer verkrachting als oorlogswapen wordt gebruikt en eventueel zelfs een zwangerschap tot gevolg heeft.

Of je nu vroedvrouw in België bent en een zwangere gevluchte vrouw begeleidt, of in een oorlogsgebied werkt waar je geconfronteerd wordt met tal van verkrachte vrouwen, het belang dat je als vroedvrouw hebt in deze situaties is enorm groot. Wat volgt is geen pasklaar antwoord op de vraag: Wat te doen met een gevluchte zwangere, verkrachte vrouw? Het is eerder een wegwijzer in de medische en psychosociale begeleiding van deze vrouwen. Via literatuurstudie wordt er naast een beschrijving van de mogelijke gevolgen van seksueel geweld en de invloed op zwangerschap, arbeid, bevalling en postpartum ook stapsgewijs een overzicht gegeven van praktische zaken die je als vroedvrouw, of als eender welke andere gezondheidswerker, in het achterhoofd kan houden bij de begeleiding van deze vrouwen.

'Zwanger van de vijand', een tragische realiteit.
De rol van de vroedvrouw in de begeleiding van vluchtelingen in België na seksuele geweldervaring.
Natuurlijk is het meeste van wat hier gezegd is enorm ver van ons verwijderd. Toch kunnen we ook in België er niet onderuit dat we in een interculturele samenleving leven waarbij de integratie - en vluchtelingenproblematiek nog nooit zo actueel is geweest. Ik ben er dan ook van overtuigd dat ook in België we als vroedvrouwen onze verantwoordelijkheid moeten opnemen in de begeleiding van vluchtelingen in België na seksuele geweldervaring.

Vluchtelingenvrouwen kampen met problemen van het vrouw - zijn, het migrant - zijn en het vluchteling - zijn (het slachtoffer zijn van machtsmisbruik zoals oorlog, vervolging, angst isolement, ...) (Ter Hamsel, 1995; SSG, 2001).
Kennis van hun cultuur is dus niet voldoende, aandacht voor de individuele verschillen is zeker zo belangrijk. Als we enkel aandacht hebben voor de cultuur treedt er vaak snel generalisatie op: wij zijn eerder een ik - cultuur en alle niet - westerse culturen worden vaak als wij - cultuur gezien. Dit kan leiden tot de verkeerde conclusie dat bij allochtone hulpverlening steeds gezinsbenadering moet gebeuren waardoor slachtoffers van seksueel misbruik volledig geblokkeerd worden in het verwoorden van hun ervaringen. De vraag die we ons dus moeten stellen is niet zozeer hoeveel kennis we over cultuurspecifieke hulpverlening moeten hebben, dan wel: met hoeveel onzekerheid kunnen we werken als hulpverlener (SSG, 2001)?
Omdat vluchtelingen vaak komen met lichamelijke klachten wordt dit verleden van seksueel geweld vaak door artsen, vroedvrouwen en verpleegkundigen niet gezien. We mogen ons als vroedvrouw dus niet louter focussen op somatische klachten, zoals maagklachten, vaginale jeuk, ... wel deze klachten als signalen zien van onderliggende littekens voor ervaringen met seksueel geweld en alert zijn voor andere signalen zoals angst, schuldgevoelens, zwijgzaamheid, wantrouwen, het mijden van oogcontact, ...

We moeten wel realistisch blijven: bij vrouwen die in oorlogssituaties zijn verkracht, is het heel moeilijk om deze onderwerpen omtrent seksueel geweld aan te kaarten. Ze hebben alles verlaten, missen hun familie, ze moeten verwerken wat er gebeurd is: er komt ontzettend veel los bij deze mensen. De verkrachting zit vaak heel diep weggestopt. Deze mensen tijd geven om hen te laten praten over hun gevoelens is van groot belang.

Enkele aandachtspunten:

• Iedere vrouw heeft haar eigen vluchtverhaal.
• Respecteer de behoefte aan rust.
• Met de vrouw zelf bespreken of ze wel verder hulp wil.
• Laat de vrouw zelf nadenken hoe het probleem vanuit haar land, haar cultuur zou kunnen worden opgelost.
• Let op je woordgebruik (indirect vaak beter dan direct, bijv.: Ben je blij met je zwangerschap?).
• Ambivalente gevoelens ten opzichte van de zwangerschap leiden tot verwarring. Tijdens de zwangerschap is het niet aan te raden om te focussen op de traumaverwerking. De begeleiding van de vrouw is dus vooral gericht op het creëren van goede omstandigheden voor de zwangerschap en bevalling (Ter Hamsel, 1995).
• Weet, herken en voel wat al haar verhalen bij jezelf oproepen, je eigen grenzen kennen is belangrijk: zwangere vrouwen begeleiden die verkracht zijn, roept immers bij jezelf ook veel op. Vandaar ook het belang van contacten met andere collega's en een multidisciplinaire aanpak (medisch, psychotherapeutische en maatschappelijke aanpak) om ideeën uit wisselen.

« Overzicht zoekresultaten

Volledig artikel

« Overzicht zoekresultaten